20 Mayıs 1963 Darbe Girişimi Şehitlerinin Cenazesi

Bu tarihi film 1963 yılında çekilmiş . 1963 yılında İsmet İnönü ye karşı 2. ihtilal girişiminde hayatını kaybeden biri tuğgeneral 7 subay ın cenaze töreni . İsimleri tespit edemedim.Devlet töreni yapılıyor. Cenazeler top arabasında ayyıldızlı tabutlar içinde taşınıyor. Törene Başbakan İsmet İnönü de bizzat katılıyor. Çok çok nadir bir kayıt. 2. ihtilal girişiminde 26 askerde yaralanmıştı. Demekki başta kim olursa olsun birileri darbe yapmak için devamlı pusuda...

60 ihtilali sonrası 1961 -1965 yılları arasında İsmet paşa başbakanlık yaptı. Kendisine 2 kez darbe girişimi yapıldı. Kara harp okulu komutanı albay Talat Aydemir ve birkaç yardakçı subay arkadaşı 1960 ihtilalinin tam olarak amacına ulaşmadığını düşünüyordu. Aydemir 27 mayıs hareketinde Kore de olduğu için ihtilalde yer alamamıştı. Askeriye içindeki gruplaşmadan haberdar olan İsmet paşa bu muhalif isimlerin doğu görevine gönderilmesini içeren bir kararnameyi imzalayıp genelkurmaya yolladı.Tayin kararları 22 şubatta askerlere tebliğ edildi. Genelkurmay Başkanı Org. Cevdet Sunay, tebliğ için Talat Aydemir, Selçuk Atakan ve Turgut Alpagut'u karargaha çağırttı.Bu emri Aydemir yerine getirmedi ve diğer iki subay karargaha gitti. Genelkurmay'a giden iki subay hemen tutuklandı.Aydemir, Harp Okulu'nda alarm verdi. Hareketin parolası Halaskar, işareti Fedailer idi. Harbiyeliler silah kuşanıp avluda toplandı.

TBMM ve Genelkurmay'ı koruması için Ankara çevresinden çağrılan birliklerin çoğunun Aydemir'in safına geçmesiyle ikinci şok dalgası başladı.Haberciler vasıtasıyla geçen görüşmelerde İnönü; eğer isyancı askerler silah bırakıp kışlasına dönerse ertesi gün kimseye zarar gelmeden hepsini emekliye sevk edeceğinin garantisini verdi.İsmet paşa başbakan sıfatıyla birde evrak imzalayıp hayatlarını garanti altına aldı.Görüşmeler sürerken Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı da Aydemir'in safına geçmiş ve Köşk'ün etrafını kuşatmıştı.
Cuntanın isteği TBMM'nin dağıtılması, hükümetin istifası ve Anayasa'nın askıya alınması yoluyla yönetimin kendilerine geçmesiydi. Devletin bütün askeri ve sivil yetkilileri Köşk'teyken Aydemir'in emriyle hepsi rahatça ablukadan çıktılar ve bu girişimin kırılma noktası oldu.
Akşam olduğunda Hava Kuvvetleri'ne bağlı jetler, Harp Okulu üstünde alçak uçuş yapmaya başladılar.Gecenin ilerleyen saatlerinde pazarlıklarda son noktaya gelindi.
Aydemir; kendisinin Harp Okulu'nun başında kalması ve diğer katılan subayların da istediklere yerlere tayin edilmesi karşılığında harekatı durduracağını söyledi. İsmet İnönü, bu teklifi kat'i suretle kabul edilemez buldu.
Köşeye sıkışan Aydemir, son çare olarak emekli edilmeyecekleri ve yargılanmayacakları konusunda yazılı taahhüt istedi.İsmet İnönü bu isteği kabul etti ve yazılı beyanını talat Aydemir'e aracılar vasıtasıyla ulaştırdı.İhtilal girişimi kan dökülmeden sona erdirilmiş ve askerler kışlalarına gitmişti.

22 Şubat'taki darbe girişimi böylelikle engellenmiş oldu. Ama Talat Aydemir tümüyle pes etmemişti...Emekli olan Talat Aydemir'e, birçok gazeteci, bürokrat ve akademisyen tarafından önderlik etmesi için telkinde bulunuyordu.20 Mayıs 1963'te tekrar düğmeye bastı ve çıkardığı eski üniformasını giyerek beklemeye başladı. Aynı gece radyodan ihtilal bildirisi okundu.Genelkurmay'a bağlı bir yarbay ve iki muhafız Radyoevi'ni basıp karşı anons yaptı. Orduların bu harekete katılmaması söylendi. Öyle de oldu.Bir saat sonra Harbiyeliler tekrar Radyoevi'ni basıp Yarbay Ali Elverdi'yi tutukladı ve ihtilal bildirisini okudu.TBMM ile Bakanlıklar arasında hükümet güçleri ve Harbiyeliler arasında silahlı çatışma başladı.Harp Okulu kuşatılmış ve havadan da jetler ateş açmaya başlamıştı.Jetlerin ateşi altında ölenler olmuştu. Talat Aydemir bu yoğun ateş altında karargahı olan okuldan kaçmayı başarmıştı. Gün ağardığında isyan tamamen bastırılmıştı. Geceden geri 8 ölü ve 21 yaralı kalmıştı.Aynı gün öğlen saatlerinden Talat Aydemir'in yakalanmasıyla isyan sona erdi. İsyancıların tutuklanmaları sürüyordu.Binden fazla kişi yargılandı. Dava sonunda bütün Harbiyeliler 1459 talebe okuldan atıldı.Süvari Binbaşı Fethi Gürcan ve Albay Talat Aydemir inandıkları darbeyi mahkemede de ısrarla savunmayı sürdürdüler. Mahkemeden ikisi için de idam kararı çıktı. 2 azılı lider gene af beklerken idamları onaylandı. Binbaşı Fethi Gürcan'ın infazı 27 Haziran 1964'te gerçekleştirildi.Mezarı Ankara Cebeci mezarlığındadır.

Aydemir in idam kararı 11 Mart 1964 tarihinde onaylandı.5 Temmuz 1964'te Ankara Merkez Cezaevi'nde asılarak idam edildi.
Evli ve iki çocuk babası olan Aydemir, anne tarafından eski maliye bakanlarından Ekrem Alican'ın yeğenidir.
Talât Aydemir'in anılarının bir bölümü 1965 yılında Akşam gazetesinde yayımlanmış ve hemen sonra Talat Aydemir’in Hatıraları adıyla MAY Yayınları tarafından ilk cildi yayımlanmıştır. Kendi el yazısı ile kaleme aldığı bütün anıları 2010 yılıda Yapı Kredi Yayınları tarafından Hatıratım adıyla yayımlandı.Aydemir in Çerkez Ethem in yeğeni olduğu iddalarıda vardır ama bunu teyit edemedim.Mezarı Ankara Cebeci asri mezarlığındadır.
Yargılanan subayların diğerleri çeşitli miktarlarda hapis cezaları aldılar.Kaç kişi ordudan atıldı tespit edemedim .Harp okulu 1963-1964 te mezun veremedi.Sonradan bu atılan talebeler için af çıkartılıp diğer üniversitelerde kendilerine konteyjan verilmiştir.
(Özgür Sanal)
Kategori: Nostaljik
sitene ekle
Etiketler: 20 mayıs 1963 22 şubat 1963 albay talat aydemir ismet inönü devlet töreni özgür sanal harbiyeliler
3 15 Temmuz 2019
Yorumlar
Yorum Yaz

Tüm Yorumlar

  • leone1907
    leone1907 16 Temmuz 2019 - 11:08Türkeşin başlattığı darbe menderesi astı, menderes hayranları şimdi türkeşin mhpsiyle ortak. ülke bok çukurunda tur bindiriyor
    • macaron1
      macaron1 15 Temmuz 2019 - 21:27ne derdi bitmez ülkeymiş be kardeşim. tarihine bakınca bol bol entrika ve acıdan başka bir şey yok.
      +3
      • burak999
        burak999 15 Temmuz 2019 - 18:59bakıyorum da bu ülke ne olaylar yaşamış ne badireler atlatmış. bir ülkede satılmış adam ne kadar çoksa o kadar başı beladan kurtulmuyor. bizde de fazlasıyla mevcut. bu yüzden önce insanlarımıza haysiyet, onur, karakter yüklemesi yapmamız lazım.
        +2
        • federson
          federson 15 Temmuz 2019 - 11:45Emekli Hava Pilot Kurmay Albay Osman Başıbüyük söyleşisine göre çok yakında geri gelecekler https://youtu.be/eyrAwaLsnzM?t=87
          +1
          • hayditafi78
            hayditafi78 15 Temmuz 2019 - 11:12ALKIŞLARLA YAŞIYORUM SİTESİ ZEKİ MÜREN'E DEĞİL REKLAMLARA ADANMIŞ BİR SİTEDİR,
            Bu kadar da reklam olmaz amk yaaa yeter
            +7
            © 2004 - 2019 Alkislarlayasiyorum.com Tüm Hakları Coca - Cola'nın formülü ile aynı yerde saklıdır...